Czarna Julka z Forst – historia „szynowa”

Słyszeliście o "tramwaju" w Forście lub widzieliście tajemnicze tory na ulicach miasta czy na zniszczonym moście – Lange Bruecke (po stronie niemieckiej) prowadzącym do Zasiek? Zastanawialiście się może nad tym, co tu było? Przedstawimy Wam krótką historię i rozwiążemy zagadkę forsteckiego "tramwaju".

Miasto Forst w XIX wieku stało się sporym ośrodkiem przemysłowym w dużą ilością fabryk włókienniczych. Pojawiły się w związku z tym problemy z dostawą surowców oraz zaopatrzeniem w węgiel owych fabryk a transport wozami konnymi był nader kłopotliwy i kosztowny. Podjęto zatem od 1890 r. plany budowy kolei do różnych zakładów porozrzucanych po mieście. 
Spółka LAG (Die Lokalbahn Aktien-Gesellschaft inwestująca wtedy i na naszej części Łużyc) z Monachium zainteresowała się sprawą i zaproponowała magistratowi w Forst budowę kolei wąskotorowej po której mogłyby kursować normalnotorowe wagony za pomocą wózków, na które wagony można by wtaczać i ciągnąć. W dniu 28 lipca 1892 roku LAG otrzymał certyfikat licencji na budowę wąskotorowej kolejki a w dniu 8 maja 1893 roku została otwarta ona do ruchu. Liczyła 17,155 km i posiadała 59 bocznic. Posiadała 2 lokomotywy parowe normalnotorowe (LAG 30 i 31 potem zamienione na lokomotywy LAG 6 i 38) i 6 lokomotyw parowych wąskotorowych (LAG 32-37 firmy Krauss z Berlina) oraz 48 wózków na wagony normalnotorowe. Jak bardzo potrzebna była kolejka, świadczą dane za pierwszy rok funkcjonowania, kiedy to przewieziono 120.400 ton różnych surowców i węgla.W 1914 r. było tego jeszcze więcej bo aż 220.760 ton. Od 1 stycznia 1920 r. kolejka zostaje przejęta przez miasto z myślą o planowanych tramwajach w mieście a także miasto zakupuje dla kolejki nowy parowóz normalnotorowy, który jednak nie jest oznakowany a tabor powiększa się i liczy w 1927 r. już 128 wózków oraz 10 wagonów otwartych towarowych i 5 zabudowanych towarowych. Warto wspomnieć, że w latach 1922-25 miasto zakupuje 3 inne jeszcze parowozy wąskotorowe (oznaczone numerami 1-3) od tego samego producenta (firmy Krauss). Pamiętajmy, że sieć kolejki zbudowana była na prześwit 1000 mm a całość sieci z bocznicami liczyła w czasach największej świetności kolejki w 1934 r. już 24 km i posiadała ok. 98 bocznic. 
Prędkości nie były wielkie bo wynosiły tylko 8 km/h niemniej kolejka pełniła bardzo ważne funkcje transportowe dla forsteckiego przemysłu.

Po II wojnie światowej i zniszczeniach kolejka została znacjonalizowana ale, co ciekawe, nie stała się częścią państwowych Deutsche Reichsbahn (kolei wschodnioniemieckich w NRD) podobnie jak i Strausberger Eisenbahn w NRD, gdyż działała tylko w obszarze miasta. Pomimo wielu zniszczeń torów i bocznic, kolejka w 1959 r. przewiozła jeszcze wielkie ilości 223.000 ton towarów. Ciężkie czasy nastały dla kolejki w latach 60 XX w. kiedy to na wskutek coraz większej dostępności ciężarówek i transportu drogowego i alternatywy kolejka zaczęła być zbędna. Rada Miejska w Forst zdecydowała wkrótce o zamknięciu kolejki. Ostatni pociąg przejechał przez miasto 31 sierpnia 1965 aby ostatecznie zamknąć kolejkę 31 grudnia 1965 r.

Po dawnej kolejce zachowały się liczne ślady, na wielu ulicach są jeszcze tory a tam gdzie położono asfalt lub na nowo wybrukowano ulice pozostawiono w bruku ślad dawnych szyn czy oznaczono w inny sposób przebieg kolejki (fotka tutaj:http://de.wikipedia.org/wiki/Forster_Stadteisenbahn#mediaviewer/File:Forst_Gubener_Str_2013.JPG ). W 2012 r. udało się sprowadzić do Forst z Muzeum Techniki z Drezna ocalały jeszcze i zachowany forstecki parowóz wąskotorowy LAG 36, który jest atrakcją Forst i pomnikiem oraz pamiątką po dawnych czasach. Obejrzeć go można w budynku Straży Pożarnej. Kolejka ta nazywana jest przez miejscowych Julką lub czarną Julką (niem.: Jule lub Schwarze Jule).
Więcej informacji i fotek po niemiecku tutaj:

http://www.schwarze-jule.de/fotos.html 
http://www.stillgelegt.de/
mapka z przebiegiem kolejki tutaj: http://www.deutschefotothek.de/documents/obj/71054400/df_dk_0010001_4253_1940 a także info na wikipedii tutaj: http://de.wikipedia.org/wiki/Forster_Stadteisenbahn

f3 f2 f4

Materiał opublikowany za zgodą Fundacji Kolejowej "Stacja Lubsko/Sommerfeld

2 Comments on "Czarna Julka z Forst – historia „szynowa”"

  1. Na zdjęciu pierwszym tym kolorowym,  w  skrajni drogowej rosną okazałe drzewa.  Jak widać Zarządowi Dróg to nie przeszkadza.  A teraz taka sobie krótka historyjka: Osiem  lat temu z dwójką wnuków w mieście Zasieki przez  ~tydzień byliśmy  na wakacjach w gospodarstwie agroturystycznym. Jakie to miasteczko wtedy było zniedbane. Centralnie stoi tam olbrzymi zamek (pałac), niestety zrujnowany i czeka albo na swój koniec lub świetność.  Ciekawostką, ale dokuczliwą były stada kąsających meszek. Codziennie o jednakowej godzinie atakowały nie do wytrzymania. Oczywiście odwiedzaliśmy niemiecki Forst, a tam meszek ani na lekarstwo, do tej pory nie wiem jak oni (Niemcy)  to  robili? Poza tym piękne wspomnienia.

  2. Warto wspomnieć, że przedmieście miasta Forst, o nazwie Berge (Zasieki) zostało w całości rozebrane do ostatniej cegły po 1945 roku. Zostały tylko ulice, fontanna i kilka latarni ulicznych.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*