Gliwicki jazz wg Bartka Pieszki

Bartek Pieszka, to z całą pewnością nadzieja polskiego jazzu. Ten świetny wibrafonista i utalentowany kompozytor, absolwent Instytutu Jazzu Akademii Muzycznej w Katowicach, napisał i obronił w 2009 roku pracę magisterską na temat historii Śląskiego Jazz Clubu. Któż lepiej od niego zna zatem historię i jednocześnie łączy gliwickie jazzowe pokolenia? Zwróciliśmy się do niego z prośbą o wyznaczenie „dziesięciu kamieni milowych gliwickiego jazzu”. Bartek zgodził się i oto specjalnie dla Was…

Bartek Pieszka

… 10 milowych kamieni gliwickiego jazzu wg Bartka Pieszki.

Dziś część pierwsza. Mamy nadzieję, że interesująca również dla miłośników jazzu w ogóle, bowiem wkład ŚJC w dorobek polskiego jazzu jest ogromny. Warto te fakty ocalić od zapomnienia. Mamy nadzieję, że InfoPoster przyczyni się do tego choćby w małym stopniu.

 Kamień pierwszy – Instytut Muzyczny

Przełomowym momentem dla jazzu w Gliwicach z załą pewnością było powstanie w marcu 1945 roku przy ul. Sobieskiego 15 Instytutu Muzycznego im. Jana Ignacego Paderewskiego, pod koniec roku przeniesionego na ul. Kościuszki 38 (przemianowany w 1951r. na Państwową Szkołę Muzyczną I i II stopnia, obecnie mieszczącą się przy ul. Wieczorka 6). To tutaj będą miały miejsce pierwsze przejawy ruchu jazzowego w powojennych Gliwicach.

Kameń drugi – Przybywają muzycy

Przybycie do Gliwic znakomitych muzyków. Za namową Marcina Kamińskiego, założyciela i dyrektora Instytutu Muzycznego, w Gliwicach osiedlili się Ludomir i Stefania Różyccy oraz Jerzy i Anna Żurawlewowie. To właśnie u Jerzego Żurawlewa, inicjatora i współtwórcy konkursów chopinowskich, uczył się młody Andrzej Kurylewicz, który w roku 1951 udaje się do Krakowa aby rozpocząć studia w klasach Henryka Sztompki i Stanisława Wiechowicza. Kurylewicz później mocno zaznaczył swoją obecność na polskim i zagranicznym rynku jazzowym stając się chlubą krakowskiego środowiska jazzowego. Uczniami gliwickiego Instytutu byli również inni wyraźnie odznaczający się pianiści, m.in. Wiktor Kolankowski, a także nieco młodsi Jan Kwaśnicki i Tadeusz Kosiński, zwany później Errollem.

Andrzej Schmidt

W 1945 roku do Gliwic przyjechał ze Lwowa i osiedlił się także Andrzej Schmidt, później wybitny historyk jazzowy i wspaniały pedagog, a także dziekan Wydziału Jazzu Akademii Muzycznej im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, która to miała powstać kilkanaście lat później. W roku 1946 Schmidt zakłada swój zespół o nazwie Sweet Jazz, w którym gra na fortepianie a jego brat Adam na perkusji. Dwa lata później, w 1948 roku, w Ośrodku Szkolenia Zawodowego przy ul. Łabędzkiej powstaje zespół instrumentalny założony i prowadzony przez Zygmunta Jaworskiego, który świeżo osiedlił się w Gliwicach. Jaworski poznaje wtedy Andrzeja Schmidta i już we wrześniu następnego roku zakłada wraz z nim Septet Jaworskiego i Schmidta. Kolejną osobą która miała mocny udział w rozwoju jazzu w Gliwicach był Jan Kwaśnicki, który przybył do Gliwic ze Lwowa, gdzie od młodych lat uczył się gry na fortepianie. Naukę kontynuował w Gliwickim Instytucie Muzycznym u Jerzego i Anny Żurawlewów, którzy po przeprowadzce do Warszawy przekazali go w ręce prof. Elżbiety Zakrzewskiej. Kwaśnicki już jako uczeń dał się zauważyć jako bardzo obiecujący pianista klasyczny. Razem z Markiem Szymaszkiewiczem, który uczył się wtedy gry na gitarze, i z Marianem Szpruchem, który grał na perkusji, szukali jakiejś sali na próby. Udało im się znaleźć takie miejsce w auli szkoły zawodowej przy ul. Barlickiego w Gliwicach (Obecnie siedziba Młodzieżowego Domu Kultury w Gliwicach), w której dzięki jej dyrektorowi i wujkowi Mariana Szprucha w jednej osobie, mogli grać popołudniami, gdy szkoła była już pusta. Niebawem zaczęli tam przychodzić inni muzycy, bywał tam m.in. Tadeusz Kosiński, Henryk Achtelik i Eugeniusz Rebol. Wszyscy ci miłośnicy jazzu mieli już niebawem stać się założycielami Śląskiego Jazz Clubu.

Kamień 3 – Jam-Session w Zabrzu

Zorganizowanie ogólnopolskiego Jam-Session w Zabrzu (wydarzenie to nazywano także Zabrskimi Zaduszkami Jazzowymi). Mgr Jan Piotrowski, kierownik ZDK w którym odbyło się Jam-Session, okazał się osobą, która bezpośrednio i chyba najbardziej przyczyniła się do stworzenia i rozwoju środowiska jazzowego na Śląsku. Witold Kujawski i Jan Kwaśnicki wysłali ponad sześćdziesiąt imiennych zaproszeń do muzyków z całej Polski. Dzięki Kujawskiemu udało się do większości dotrzeć. Swój przyjazd potwierdzili prawie wszyscy, z wyjątkiem kilku osób (między innymi Krzysztof Komeda Trzciński bardzo przeprosił, że nie może przyjechać, bo właśnie zdawał dyplom na Akademii Medycznej). Henryk Choliński, Jan Kwaśnicki, Tadeusz Kosiński, Zygmunt Wichary i Witold Kujawski rozprowadzali zaproszenia dla słuchaczy, także imienne. Zaproszenia były płatne, gdyż trzeba było pokryć koszty podróży muzyków. 1 listopada 1955 roku salę Domu Kultury w Zabrzu wypełniło ponad ośmiuset słuchaczy, a występowało około czterdziestu muzyków. Grali wtedy między innymi Alojzy Tomys – ts, Stanisław Lic –fl, cl, Andrzej Kurylewicz – p, Wanda Warska – voc, Jerzy Chromik – b, Piotr Kott – tp, crn Jerzy Nierstajn – bj, b, Tadeusz Tabeński – g. Zabrskie Zaduszki Jazzowe, które odbyły się jesienią 1955 roku, okazały się być doskonałą zapowiedzią powstania już w następnym roku Śląskiego Jazz Clubu z siedzibą w Zabrzu.

Kamień 4 – Zawiązanie stowarzyszenia

W roku 1956 do grupy muzyków którzy już działali przy Domu Kultury w Zabrzu dołączyli teoretycy i miłośnicy jazzu z Gliwic, byli to m.in. Henryk Choliński i Wiesław Kwasek. To oni postanowili założyć stowarzyszenie i tak oto 19 października tego roku miało miejsce zebranie konstytucyjne Śląskiego Jazz Clubu, które odbyło się w lokalu Związkowego Domu Kultury Huty „Zabrze” przy ul. Powstańców 14. Na zebranie przybyło piętnastu członków założycieli, a byli to: Jan Piotrowski, Henryk Choliński, Tadeusz Kosiński, Jan Kwaśnicki, Maria Skrzyniarz, Władysław Folwarczny, Henryk Achtelik, Ryszard Siomkajło, Janusz Łoś, Wiesław Kwasek, Ryszard Szumlicz, Tadeusz Tabeński, Eugeniusz Rebol, Janusz Zamojski, Romuald Kochanowski. Na zebraniu został wybrany pierwszy skład zarządu, który wyglądał następująco:

Jan Piotrowski – prezes
Henryk Choliński – sekretarz
Maria Skrzyniarz – skarbnik
Tadeusz Kosiński – członek zarządu
Jan Kwaśnicki – członek zarządu

Pierwszą siedzibą Śląskiego Jazz Clubu był Dom Kultury Huty „Zabrze”. Pozostał nią aż do roku 1958, kiedy to SJC przeniósł się do Gliwic, gdzie istnieje do dnia dzisiejszego.

Kamień 5 – Działalność popularyzatorska.

Henryk Choliński prowadził cykliczne prelekcje połączone z prezentacją jazzowych nagrań (niedługo potem stał się jednym z najbardziej znanych i cenionych kolekcjonerów nagrań jazzowych w Polsce). Prelekcje odbywały się pod nazwą Czwartki Jazzowe, a ich miejscem był klub Spirala. Prelegentami byli także Jan Kwaśnicki i Czesław Gawlik. Prelekcje później odbywały się w byłym Empik-u przy ul. kardynała Wyszyńskiego (później mieściło się tam kino Amok). Henryk Choliński obok już wspomnianej działalności prelekcyjnej jest współautorem (wraz z Markiem Cabanowskim) Polskiej Dyskografii Jazzowej, która ukazywała się w odcinkach na łamach miesięcznika Jazz. Dalsze prace publicystyczne Cholińskiego to Polska Dyskografia Jazzowa 1955-72, wydana w formie książkowej przez PSJ w 1974 roku, broszury Historia jazzu na mikrorowkach z 1973 roku i Jazz – materiały metodyczne, wydane przez Wojewódzki Ośrodek Kultury w Katowicach w 1982 roku.

Choliński jest także twórcą cykli audycji jazzowych dla Polskiego Radia (m.in. Sylwetki Jazzowe, Encyklopedia Nagrań Jazzowych, „Wszystkie Nagrania Charlie Parkera”, „Duke Ellington i Jego Muzyka”, „Tańczyć jazz…?” i „Jazz nocą”). Henryk Choliński otrzymał nagrodę Prezesa Radiokomitetu za cykl audycji pt. Wszystkie Nagrania Charlie Parkera oraz pierwszą nagrodę Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego w konkursie na najlepszą publikację o tematyce jazzowej w 1978 roku w kategorii programów radiowych i telewizyjnych. Otrzymał także drugą nagrodę w kategorii programów jazzowych III Programu Polskiego Radia za cykl audycji pt. Duke Ellington i Jego Muzyka. Tę audycję Choliński prowadził przez 15 lat (od września 1980 roku do końca lutego 1995 roku), a liczyła sobie ona łącznie 354 odcinki. W roku 1994 Choliński rozpoczął współpracę z dwumiesięcznikiem Jazzi Magazine, a w 1996 roku z wydawnictwem Polonia Records. Za swoją pracę w ruchu jazzowym otrzymał w 1983 roku odznakę Zasłużonego Działacza Kultury, a w 1995 roku – Odznakę Honorową PSJ. Zmarł w czerwcu 2002 roku. Przez ponad czterdzieści lat pełnił szereg funkcji w zarządzie SJC. Działał w organach zarządzających Komisji Koordynacyjnej Polskich Klubów Jazzowych, Federacji Polskich Klubów Jazzowych, Polskiej Federacji Jazzowej i Polskim Stowarzyszeniu Jazzowym.

Śląski Jazz Club dzięki Henrykowi Cholińskiemu, Mieczysławowi Osiadłemu oraz Romanowi Marmolowi jest jednym z członków założycieli Polskiego Stowarzyszenia Jazzowego w Warszawie (które zostało przemianowane z Polskiej Federacji Jazzowej), a także był członkiem polskiego oddziału nieistniejącej już Międzynarodowej Federacji Jazzowej w której Henryk Choliński pracował i reprezentował Śląski Jazz Club. Dzięki Cholińskiemu Śląski Jazz Club nawiązał kontakt z autorem słynnych audycji Jazz Hour – Willisem Conoverem, czego skutkiem było nadanie Śląskiemu Jazz Clubowi w 1966 roku Certyfikatu Międzynarodowego Towarzystwa Miłośników Muzyki Friends of Music USA.

 Część druga tekstu znajduje się tu: http://info-poster.eu/gliwicki-jazz-wg-bartka-pieszki-czesc-2/

Certyfikat Międzynarodowego Towarzystwa Miłośników Muzyki „Friends of Music USA” nadany Śląskiemu Jazz Clubowi w 1966 roku przez Willisa Conovera

1 Comment on "Gliwicki jazz wg Bartka Pieszki"

  1. Doskonale napisane , swietna baza do tego aby tej sprawie poświęcic więcej wnikliwośći.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*