Gliwicki pejzaż radiowy

Allegro - Elektrit - E007

Nie wszyscy z pewnością wiedzą, że mija obecnie 90 lat od rozpoczęcia regularnej działalności emisyjnej przez pierwszą rodzimą rozgłośnię radiową – Polskie Radio w Warszawie. Zainaugurowało ono stałe nadawanie swoich programów w niedzielne popołudnie, 18 kwietnia 1926 roku. Spikerka Halina Sztompkówna powitała wtedy nielicznych jeszcze słuchaczy słowami: „Halo, halo, tu Polskie Radio Warszawa, fala 480 metrów”.

Od tamtego czasu upłynęła cała epoka cywilizacyjna w dziejach naszego kraju. Wiele się zmieniło zarówno w Polsce, jak i na całym świecie. Polskie Radio funkcjonuje natomiast w dalszym ciągu. Kontynuatorką historycznej działalności rozgłośni warszawskiej sprzed lat jest dziś ogólnopolska „jedynka” radiowa (Program Pierwszy Polskiego Radia), choć już niewiele osób słucha jej na falach długich, jak to praktykowano przez długie lata w okresie powojennym.

Teraz w polskich domach powszechny jest raczej analogowy odbiór programów radiowych na falach ultrakrótkich (UKF). „Jedynka” w Gliwicach nadaje – co warto odnotować – na częstotliwości 97,9 MHz. W 1926 roku nikomu natomiast nie śniły się jeszcze takie wynalazki techniczne, zapewniające wysoką jakość emisji radiowej, nie wspominając już w ogóle o współczesnej radiofonii cyfrowej. Przed 90 laty sama obecność lampowego radioodbiornika w mieszkaniu była – jak na tamte czasy – symbolem niewątpliwego luksusu.

Polskie Radio od dawna nie jest już monopolistą w eterze. Ma sporo ogólnopolskich, regionalnych i lokalnych konkurentów. W naszym kraju działa obecnie kilkaset rozmaitych stacji radiowych. Prawdziwy pluralizm w tej dziedzinie pojawił się w Polsce po przełomie ustrojowym 1989 roku. Nowe rozgłośnie utworzono wtedy m.in. w Gliwicach. Dwie z nich już nie istnieją. Trafiły do lamusa historii. Przypadający obecnie okrągły jubileusz najstarszej w Polsce stacji radiowej jest – jak sądzę – znakomitą okazją do przypomnienia tamtych lokalnych (regionalnych?) rozgłośni.

Obcy, ale przyjęci z sympatią

22 grudnia 1992 roku zadebiutowało w eterze (73,2 MHz oraz 101,85 MHz) radio FLASH. Miało ono swoją siedzibę w budynku przy ul. Pszczyńskiej 89. Obiekt został później zburzony, a dziś na jego miejscu stoi pawilon handlowy „Lidl”. Radio zostało stworzone przez grupkę zapaleńców, którzy specjalnie w tym celu porzucili dotychczasową pracę w katowickiej rozgłośni Polskiego Radia przy ul. Ligonia 29.

Pierwszym utworem muzycznym wyemitowanym przez FLASH było słynne nagranie rockowe grupy Deep Purple pt. „Perfect strangers”. Nie był to bynajmniej przypadkowy wybór. Stacja rzeczywiście rozpoczynała pracę jako „zupełnie obca” w środowisku.

Słuchacze przyjęli ją jednak z wyraźną aprobatą. Wśród zaproszonych gości prowadzących audycje w gliwickiej rozgłośni znaleźli się m.in. Tadeusz Sznuk, Piotr Kaczkowski, Marek Gaszyński, Korneliusz Pacuda i Marek Sierocki Stacja reklamowała się wymownym hasłem: „My nie trujemy!”. Jej gliwicki żywot trwał tylko kilka lat.

Pod koniec ubiegłego wieku przeniosła się do Katowic-Piotrowic. Jej nową siedzibą był tamtejszy obiekt przy ul. Zbożowej 42b. Egzystowała w tym budynku do końca maja 2004 roku. W wyniku jej fuzji ze stacją Radio 94 z Warszawy powstało istniejące do dziś ANTYRADIO (106,4 MHz), które konsekwentnie specjalizuje się w propagowaniu ostrego rocka, w tym m.in. rockowej klasyki z nieśmiertelnego dorobku Led Zeppelin, Deep Purple, Black Sabbath, AC/DC itp.

Radio katolickie…

12-letni żywot gliwicko-katowickiego radia FLASH okazał się – co ciekawe – o 8 lat krótszy, niż egzystencja innej gliwickiej rozgłośni, która najpierw nosiła nazwę PULS, a potem została przemianowana na PLUS. Od początku do końca swojego istnienia była rozgłośnią katolicką. Mieściła się przy ul. Głowackiego 3. Korzystała z częstotliwości 96,2 MHz.

Stacja rozpoczęła działalność 12 kwietnia 1993 roku. Miała swoje ograniczenia programowe. Muzyczny repertuar rozgłośni podlegał kościelnej cenzurze: nie można było – dla przykładu – wyemitować w niej pod żadnym pozorem legendarnego utworu rockowego Rolling Stones’ów pt. „Sympathy for the devil” z 1968 roku, bo tekst piosenki drażnił mocodawców PULSU, a od 1998 roku – PLUSA.

Nadawano więc tylko piosenki łagodne o wydźwięku optymistycznym. Istniała pokaźna lista wykonawców zakazanych, których muzycznej twórczości nie wolno było absolutnie prezentować na antenie. Z dziennikarskiego obowiązku warto dodać koniecznie, że siedziba stacji znajdowała się w bezpośrednim sąsiedztwie kościoła św. Antoniego.

W 2013 roku rozgłośnia została przeniesiona do Zabrza (Park Hutniczy 3), zmieniając z czasem swoją nazwę na SILESIA. Profil stacji uległ również zasadniczemu przeobrażeniu. Przygotowywane przez gliwicką diecezję programy o charakterze społeczno-religijnym zajmują teraz 12% czasu antenowego rozgłośni. W czasach istnienia PULSU było zupełnie inaczej.

…i ewangelickie

FLASH i PULS-PLUS przeszły więc do historii polskiej radiofonii. W Gliwicach istnieje natomiast do dziś inna stacja radiowa, która działa w mieście od pierwszych lat XXI wieku. Nosi nazwę CCM (Contemporary Christian Music – współczesna muzyka chrześcijańska). Jest ona blisko związana z kościołem luterańskim.

Siedziba rozgłośni znajduje się w budynku przy ul. Jana Pawła II nr 2, co można uznać za szczególny chichot historii. W czasach PRL obiekt był bowiem zajmowany przez Komitet Miejski PZPR. Dzisiejszy szef ewangelickiego radia urzęduje w dawnym gabinecie lokalnego lidera partii marksistowsko-leninowskiej. Życie jest naprawdę pełne niespodzianek…

Pod względem muzycznym CCM (93,4 MHz) nie różni się zbytnio od byłego PULSU-PLUSA. Prezentuje także utwory liryczno-sentymentalno-melancholijne, unikając ekspresyjnego rocka spod znaku Lynyrd Skynyrd czy Iron Maiden. Rebelianckie piosenki z buntowniczymi tekstami nie rozbrzmiewają z założenia na antenie tej stacji. Nagrania pojawiające się np. w legendarnej audycji „Mini-max” Piotra Kaczkowskiego w radiowej „trójce” nie zostałyby nigdy dopuszczone do emisji w CCM.

Internetowa inicjatywa obywatelska

Na koniec przeglądu dawnych i obecnych rozgłośni radiowych w mieście nad Kłodnicą chcę jeszcze wspomnieć o najnowszym przedsięwzięciu, które jest realizowane dosłownie od kilku miesięcy. 13 grudnia 2015 roku zadebiutowała lokalna rozgłośnia internetowa – Radio Centrum Gliwice (www.RadioCentrumGliwice.pl). Jest to godna uwagi inicjatywa obywatelska. Podobne działania są od pewnego czasu prowadzone w wielu innych miastach w Polsce, w tym m.in. w Oświęcimiu. Z jakim efektem? Zobaczymy. Jedno jest pewne – w czasach PRL byłoby to absolutnie niemożliwe. I to nie tylko dlatego, że wówczas nie wymyślono jeszcze internetu…

Zbigniew Lubowski

3 Comments on "Gliwicki pejzaż radiowy"

  1. "Czeski błąd" tu się wkradł…!

    W Gliwicach "Jedynka" odbierana jest na częstotliwości 97,9MHz.
    Na podanej w artykule częstotliwości 99,7MHz nadaje "Trójka"!

  2. Serdecznie pozdrawiam Zbyszku. Donata z radia FAN

Leave a comment

Your email address will not be published.


*