Trylogia algierska, czyli Piotr Chmielarz poleca…

Jeśli Piotr Chmielarz, to na pewno filmy mało znane i z historią w tle. Warto czasem w natłoku dość miałkich produkcji sięgnąć po kino mniej znane. Zwłaszcza, gdy poleca ktoś, kto te filmy oglądał i zna temat…

Algieria to kraj położony na wybrzeżu Morza Śródziemnego, którego mieszkańcy znajdowali się pod władzą większości spośród wszystkich imperiów jakie władały Basenem Śródziemnomorskim. W 1962 roku Algieria odzyskała niepodległość. Jednym z wielu filmów poświęconych wojnie o niepodległość był zrealizowany w 1966 najbardziej znany film „Bitwa o Algier”, którego reżyserem był Gil Pontercorvo.

Do tego filmu pośrednio nawiązuje algierski reżyser Raszid Bouszareb reżyser filmów „Dni chwały”, oraz „Ponad prawem”.

Pierwszy z nich„Dni chwały”(„Indigenes”) przedstawia losy Afrykańczyków mieszkańców kolonii francuskich, którzy zostają zaciągnięci do armii francuskiej w okresie II wojny światowej. Głównymi bohaterami są Algierczycy Messaud, Said, Jassir wcieleni w 1943 roku w szeregi armii francuskiej.  Przechodzą oni szlak bojowy armii francuskiej od Monte Cassino, po południową Francję, Wogezy, Alzację i doświadczają różnego rodzaju form dyskryminacji, począwszy od obcinania racji żywności a skończywszy na niemożliwości osiągnięcia rangi wyższej niż kapral. Powoli zaczynają rozumieć, że traktuje się ich jak przysłowiowe mięso armatnie, które wysyła się na najtrudniejsze odcinki frontu, gdzie ponoszą największe straty.

Większość bohaterów filmu „Dni Chwały” z wyjątkiem Messauda zginęła w wiosce w Alzacji, odpierając atak żołnierzy batalionu Wehrmachtu. Sam Messaud, inteligent zafascynowany Francją, który pomimo wszystko wierzył w hasła rewolucji francuskiej – wolność równość braterstwo, pozostał w Francji cierpiąc podobnie jak wielu ocalałych weteranów biedę, gdyż po 1959 odmówiono im wypłacania emerytur pomimo, że prawa do nich nabyli, przelewając krew w czasie II wojny światowej.

Drugim filmem z tego cyklu jest „Ponad prawem” („Hors la loi” „Outside the law”) opowieść o rodzinie algierskich chłopów dziejąca się w okresie od 1925 do 1962 roku.

Akcja filmu rozpoczyna się w 1925 roku, gdy do mieszkającej na wsi rodziny przyjeżdża naczelnik wsi z żandarmem przekazując im wyrok sądu, na mocy którego zostają z niej wydaleni. Ojciec rodziny przed odejściem mówi, żeby nigdy o niej nie zapomnieli. Mija 20 lat rok 1945 8 maja gdy cała Europa cieszy się z końca wojny, a w mieście Setif dochodzi do masakry manifestacji Algierczyków domagających się niepodległości. Dochodzi do walk ulicznych, w rezultacie których ginie ojciec rodziny i inni krewni a jeden z braci AbdelKader zostaje, podobnie jak wielu innych arabskich mieszkańców miasta, aresztowany. Część z aresztowanych zostaje rozstrzelana na miejscu a reszta skazana na długoletnie więzienie. W tym samym czasie najmłodszy brat Said przedstawiony w filmie jako drobny naciągacz i organizator meczów bokserskich, zabija naczelnika wioski, którego obwinia za nieszczęścia jakie spotkały rodzinę. Następnie ucieka z matką do Francji gdzie osiedlają się w jednym ze slumsów pod Paryżem.

Rok 1956 z więzienia wychodzi AbdelKader, który w więzieniu przyłącza się do FLN (Frontu Wyzwolenia Narodowego ) i angażuje się w działalność konspiracyjną do której wciąga średniego brata Masuda. Film kończy się zdjęciami dokumentalnymi z Algieru po ogłoszeniu niepodległości.

Po tego rodzaju wstępie każdy może powiedzieć, że to typowa opowiastka o biednych Arabach i złych białych Europejczykach.

W żadnym razie tak nie jest pomimo, że w samej Francji krytycy mówili że film jest pełen błędów i przekłamań historycznych. Również nikt z bohaterów nie jest postacią idealną – są zwykłymi ludźmi, którzy często są zmuszeni do dokonywania trudnych wyborów.

Takim człowiekiem jest  najmłodszy z braci Said, który jest ukazany jako drobny cwaniaczek. Po ucieczce do Francji zostaje sutenerem i miejscowym gangsterem. Sam uważa, że jest w stanie zdobyć majątek i proponuje braciom przyłączenie się argumentując, że razem będą niepokonani. Stara się trzymać  z dala od walki zbrojnej oraz spełnić swoje marzenie o organizacji meczu bokserskiego pomiędzy bokserem algierskim a francuskim. Nie jest w stanie zrozumieć, że oznacza to kolaborację z Francuzami. Pomimo wszystko, kiedy przychodzi dla niego czas próby zdaje egzamin,nie wydaje jednego z poszukiwanych braci chociaż policjanci z jednostki specjalnej komisarza Favre powołanej do zwalczania FLN we Francji, grożą mu zamknięciem kabaretu oraz ostrzega Kadera, że policja ma jego zdjęcie. Później ratuje najstarszego z braci, który wpadł w zasadzkę w czasie transportowania broni zakupionej w Niemczech.

Z kolei drugi brat Masud waha się, nie chcąc zabić członka organizacji, który skradł dużą sumę pieniędzy przeznaczoną na zakup broni, zdając sobie sprawę, że ten zrobił to z biedy.

Czarnym charakterem filmu jak można oczekiwać jest komisarz Favre. Były bojownik ruchu oporu, czego można się domyśleć w scenie aresztowania przez niego fałszerza dokumentów członka Francuskiej Partii Komunistycznej – reżyser tworząc postać prawdopodobnie wzorował się  na sławnym fałszerzu dokumentów Adolfo Kaminskym – z którego usług korzystał w czasie okupacji Francji. Uważa, że nadal walczy o Francję. Robi wszystko żebyzlikwidować siatkę Frontu Wyzwolenia Narodowego organizując między innymi szwadrony śmierci, likwidujące zarówno bojowników jak i wspierających ich ludzi. W przedostatniej scenie filmu ukazującej autentyczne wydarzenia z 8 października 1961 roku, gdy zmasakrowano mieszkających w Paryżu Algierczyków, którzy wyszli na ulice demonstrując przeciwko godzinie policyjnej, widząc umierającego Kadera uznaje swoją przegraną.

Reżyser filmu ukazał także ciemną stronę wojny o niepodległość Algierii, która również na terenie Francji była wojną pomiędzy Algierczykami, gdyż członkowie FLN dokonywali egzekucji swoich przeciwników politycznych.

O wartości filmu może także świadczyć to, że był pokazywany na festiwalu filmowym w Cannes, przyznano mu nagrodę za najlepszy scenariusz na 16 festiwalu braci Lumiere, jak również był nominowany do nagrody Oskara w kategorii najlepszy film nieanglojęzyczny.

„Dni chwały” można wypożyczyć. Co do filmu „Ponad prawem”, nie jest prawdopodobnie dostępny w wypożyczalniach, można go obejrzeć w Internecie.

Piotr Chmielarz

1 Comment on "Trylogia algierska, czyli Piotr Chmielarz poleca…"

  1. GOGOL PRZEJAZDEM | 7 grudnia 2012 at 8:49 am | Odpowiedz

    „…Powoli zaczynają rozumieć, że traktuje się ich jak przysłowiowe mięso armatnie…”
    Szczególnie uwielbiam filmy wojenne, gdzie leje się krew ,pojawiają się wyprute „bebechy”,
    obie strony zaciekle walczą w imię „jedynie słusznej prawdy”, wierząc często w tego samego Boga .
    Czyli, tak naprawdę o władzę i pieniądze. Czasem -żeby było za co pomniki stawiać -ubierają to w różne filozofie.
    Najbardziej mi żal generałów , pochowanych w mrocznych schronach, którzy muszą wydawać trudne decyzje, przesuwając całe dywizje żołnierzyków ,popijając (o zgrozo) kawę nierzadko zbożową i niesłodzoną , jak w jakimś szpitalu.
    Ja wtedy jem popcorn lub czasem paluszki lekko słone.Najlepiej w mrocznym lub przyciemnionym pokoju .Gdy film jest stereo to już super !
    Polecam.
    A Wy co lubicie ?
    Bardziej” paluszki” ,czy popcorn ?

    http://fotozrzut.pl/zdjecia/d205d446b3.png
    http://fotozrzut.pl/zdjecia/cb5dd4eb40.png

Leave a comment

Your email address will not be published.


*