Znani Nieznani Zapomniani (2) – Mjr pil. Jan Czerny (1908-1991)

2 komentarze

Szef pilotażu w Szkole Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie, dowódca Eskadry B w 302 Dywizjonie Myśliwskim, uczestnik Bitwy o Wielką Brytanię, instruktor lotnictwa. Po wojnie mieszkał w Gliwicach, gdzie zmarł i został pochowany.

Fot.1

Jan Tadeusz Czerny urodził się 2 stycznia 1908 r. w Strzemieszycach (obecnie dzielnica Dąbrowy Górniczej). Swoją przygodę z lotnictwem rozpoczął w 1927 r., wstępując do Oficerskiej Szkole Lotniczej w Dęblinie. Absolwent 3 promocji Szkoły Podchorążych Lotnictwa w Dęblinie (SPL). 15 sierpnia 1929 r. awansowany na podporucznika w grupie obserwatorów (50 lokata). Następnie otrzymał przydział do 62 Eskadry Liniowej 6 Pułku Lotniczego we Lwowie. W 1931 r. przeszedł kurs pilotażu podstawowego w Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie, zaś w 1932 r. Kurs Wyższego Pilotażu w Grudziądzu. Po ukończeniu kursu, przydzielony został do 121 Eskadry Myśliwskiej 2 Pułku Lotniczego w Krakowie. W 1935 r. skierowano go na kurs instruktorski w CWOL. Do 1937 r. pozostaje na stanowisku szefa pilotażu w SPL. W 1938 r. awansowany zostaje na stopień kapitana i mianowany dowódcą Eskadry Ćwiczebnej Pilotażu nr 3 w Dęblinie. Funkcję tę pełnił do wybuchu II wojny światowej.

W wojnie obronnej 1939 był dowódcą Eskadry nr 3 SPL Dęblin. W pierwszych dniach września dzielnie bronił polskiego nieba przed niemieckim lotnictwem. Jak pisze Jan Celek: „Oddział lotnictwa myśliwskiego w składzie dwóch kluczy, z eskadry ćwiczebnej pilotażu nr 1 CWL-1, pod dowództwem kpt. pil. Jana Czernego i por. pil. Tadeusza Czerwińskiego, bronił 1-2 września Dęblina (…). 12 września szef wyszkolenia SPL, mjr pil. Józef Kępiński, nakazał dowódcy eskadry kpt. pil. Janowi Czernemu przenieść resztę samolotów i podchorążych drugiego rocznika na lotnisko Horodenko koło Śniatynia i przygotować do odjazdu do Konstancy po odbiór zapowiedzianych samolotów”. Granicę przekroczyli 17 września.

Następnie wraz z personelem lotniczym przez Rumunię i Francję udało mu się 1 lipca 1940 r. dotrzeć do Wielkiej Brytanii, nazywanej „wyspą ostatniej nadziei”. W Anglii otrzymał nr służbowy 76789 i przeszedł obowiązkowe przeszkolenie na samolotach angielskich. 20 sierpnia 1940 r. otrzymuje przydział liniowy do 302 Dywizjonu Myśliwskiego „Poznańskiego”. W składzie tego dywizjonu brał udział w Bitwie o Wielką Brytanię. Podczas jednego z lotów, kpt pil. Jan Czerny miał bardzo dużo szczęścia. Jak wspominał płk pil. Wacław Król (jego kolega z 302 DM): „29 października w locie patrolowym nad południową Anglią doszło do zderzenia „Hurricane’ów” f/lt Thomsona i kpt. Czernego. Thomson ratował się ze spadochronem; Czerny nie mógł skakać na skutek zakleszczenia osłony kabiny, udało mu się wylądować w przygodnym terenie. Kontuzji nie odniósł, oba samoloty zostały zniszczone”. Do 5 grudnia 1940 r. był dowódcą Eskadry B w 302 DM.

W czerwcu 1941 r., dla podniesienia kwalifikacji lotniczych, skierowany został na kurs instruktorów pilotażu w Upavon. Po 4 miesiącach (27.10.1941 r.), przydzielono go do 25 Szkoły Pilotażu Początkowego w Hucknall. Jako instruktor szkolił w pilotażu i przekazywał niezbędną wiedzę młodym adeptom lotnictwa. W listopadzie 1945 r. przeniesiony został do 16 Szkoły Pilotażu w Newton. We wrześniu 1946 r. w stopniu Squadron Leadera (majora) zakończył służbę w lotnictwie.

W 1947 r. powrócił do Polski. Zamieszkał w Gliwicach. Jednak nie powrócił już do latania. Zmarł 18 lutego 1991 r. Pochowany został na Cmentarzu Lipowym w Gliwicach (sektor G2, rząd 1, nr grobu 8). Za zasługi wojenne odznaczony był m.in. 2-krotnie Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Air Force Cross. Ponadto otrzymał (już po wojnie) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski.

Fot.3

Sławomir Hordejuk

Bibliografia:

  1. Celek J., „Skrzydlata szkoła. Dęblińska Szkoła Lotnicza w latach 1925-1939 i wojenne losy jej wychowanków”, Poznań 2000, s. 141-142, 220.

  2. Jokiel J., „Udział Polaków w Bitwie o Anglię”, Warszawa 1972, s. 57.

  3. Król W., „Polskie dywizjony lotnicze w Wielkiej Brytanii 1940-1945”, Warszawa 1976, s. 106, 109-111.

  4. Król W., „Zarys działań polskiego lotnictwa w Wielkiej Brytanii 1940-1945”, Warszawa 1990, s. 48, 55-56.

  5. Krzystek T. J., Krzystek A., „Polskie Siły Powietrzne w Wielkiej Brytanii w latach 1940-1947”, Sandomierz 2012, s. 129.

  6. Pawlak J., „Absolwenci Szkoły Orląt 1925-1939”, Warszawa 2002, s. 70.

  7. Zieliński J., Lotnicy polscy w Bitwie o Wielką Brytanię”, Warszawa 2005, s. 33-34.

2 Comments on "Znani Nieznani Zapomniani (2) – Mjr pil. Jan Czerny (1908-1991)"

  1. Sp.Mjr.pil.RAF.Jana Czernego znal bardzo dobrze moj krewny sp.plk.pil.RAF.Jozef Kepinski jeszcze z Deblina.Mysle,ze wspanialym pomyslem byloby stworzenie Stowarzyszenia potomkow,lub krewnych bylych polskich pilotow RAF.Z wyrazami szacunku i powazania Andrzej Kepinski.

  2. Sp.plk.pil.Jozef Kepinski byl nie tylko wspanialym pilotem,ale takze bardzo cenionym oficerem w 1Pulk.Lotn.w Warszawie.Jako oficer tego pulku lotniczego byl przedstawicielem polskiego lotnictwa,ktory pelnil trzecia warte honorowa w Belwederze przy trumnie Marszalka Jozefa Pilsudskiego w dniu 15 maja 1935 roku razem z dowodca 1Pulk.Lotn.w Warszawie sp.plk.pil.Wladyslawem Kalkusem,sp.plk.pil.Stefanem Pawlikowskim,sp.mjr.pil.Juliuszem Dziewulskim,sp.mjr.obs.Andrzejem Plachta.Sp.plk.pil.Jozef Kepinski byl tez w skladzie 1Pulk.Lotn.w Warszawie na uroczystosci pogrzebowe Marszalka Jozefa Pilsudskiego w Krakowie.

Leave a comment

Your email address will not be published.


*